Qısa xülasə
Bu məqalədən nə öyrənəcəksiniz?
- Autizm qan analizi və ya EEQ ilə diaqnoz olunmur.
- Sosial ünsiyyət və məhdud-təkrarlanan davranışlar inkişaf tarixçəsi ilə birlikdə qiymətləndirilir.
- Mənfi ilkin qiymətləndirmə nəticəsi valideyn narahatlığını ləğv etmir.
01
Erkən əlamətlər nələrdir?
Ada az reaksiya, jest və birgə diqqətin məhdudluğu, göz təmasının fərqli olması, sosial oyunun azlığı və dil inkişafının gecikməsi görünə bilər. Təkrarlanan hərəkətlər, dəyişikliklərə güclü narahatlıq və səs, toxunma və qoxuya qeyri-adi həssaslıq da ola bilər.
Tək bir əlamət autizm demək deyil. Qızlarda və yaxşı danışan uşaqlarda xüsusiyyətlər daha gec görünə bilər; uşağın ümumi inkişafı və gündəlik funksiyası əsasdır.
02
İlkin qiymətləndirmə ilə diaqnostikanın fərqi
İlkin qiymətləndirmə autizm ehtimalının yüksək olub-olmadığını göstərən ilk addımdır; diaqnoz deyil. CDC və AAP məlumatında bütün uşaqlar üçün 18 və 24 ayda autizmin ilkin qiymətləndirilməsi vurğulanır, lakin narahatlıq varsa istənilən yaşda qiymətləndirmə başlanmalıdır.
Diaqnostika qrupu inkişaf tarixçəsini, müşahidəni, dili, düşünməni, gündəlik bacarıqları, eşitməni və yanaşı vəziyyətləri qiymətləndirir. NICE tək bir alətə əsaslanmamağı tövsiyə edir.
03
Uşaq nevroloqunun rolu
Nevroloq qıcolma, bacarıq itkisi, baş çevrəsi və nevroloji müayinə fərqi, genetik sindrom əlaməti və hərəkət problemi kimi yanaşı vəziyyətləri qiymətləndirir. EEQ yalnız epilepsiya şübhəsi olduqda nəzərdən keçirilir.
Autizm qiymətləndirməsi ən yaxşı halda uşaq həkimi və ya uşaq psixiatrı, psixoloq, nitq-dil mütəxəssisi və ehtiyaca görə uşaq nevroloqunun iştirak etdiyi çoxprofilli prosesdir.
04
Dəstək necə planlanır?
Dəstək uşağın ünsiyyət, oyun, gündəlik müstəqillik, duyğu rahatlığı və ailənin üstünlüklərinə əsaslanmalıdır. Nitq-dil müalicəsi, valideyn vasitəli müdaxilə, məktəb uyğunlaşdırması və əmək terapiyası ehtiyaca görə seçilir.
Autizmi “sağaltdığını” iddia edən orqanizmi təmizləmə üsulları, ağır metal çıxarma, məhdudlaşdırıcı pəhriz və sübutu olmayan preparatlar zərər verə bilər. Yanaşı yuxu, qəbizlik, ağrı, DÇHP, narahatlıq və epilepsiya ayrıca müalicə edilməlidir.
Valideynlərin sualları
Tez-tez verilən suallar
Autizmə EEQ ilə diaqnoz qoyulur?
Xeyr. EEQ yalnız qıcolma və ya epileptik hadisə şübhəsi varsa istifadə olunur.
Peyvənd autizm yaradır?
Xeyr. Böyük həcmli araşdırmalar peyvəndlə autizm arasında səbəb əlaqəsi göstərmir.
Uşaq danışırsa autizm ola bilməz?
Ola bilər. Autizm yalnız söz sayına deyil, sosial ünsiyyət və davranış nümunəsinə əsasən qiymətləndirilir.
Tibbi məlumat qeydi
Bu məqalə maarifləndirmə üçündür və fərdi müayinəni əvəz etmir. Təcili əlamətlər zamanı 103-ə zəng edin və ya ən yaxın təcili yardım şöbəsinə müraciət edin.