Qısa xülasə
Bu məqalədən nə öyrənəcəksiniz?
- İnkişaf hərəkət, əl bacarığı, dil, eşitmə-görmə və sosial ünsiyyət birlikdə qiymətləndirilir.
- Vaxtından əvvəl doğulan körpələrdə 2 yaşadək korreksiya edilmiş yaş nəzərə alınır.
- Qazanılmış bacarığın itməsi hər yaşda təcili qiymətləndirmə səbəbidir.
01
0–3 ay: uyğunlaşma və baş nəzarətinin başlanğıcı
Körpə səsə və üzə yönəlməyə, qısa müddət göz təması qurmağa və qarınüstə vəziyyətdə başını qaldırmağa başlayır. Əl-qol hərəkətləri tədricən daha simmetrik olur.
Bu dövrdə hər iki tərəfin eyni istifadə olunması, qidalanma və ətrafla əlaqə vacibdir. Daim çox süst və ya həddindən artıq gərgin görünmə, bir tərəfi az hərəkət etdirmə və qidalanmada ciddi çətinlik qiymətləndirilməlidir.
02
4–6 ay: çevrilmə, uzanma və səsləşmə
Körpə başını daha sabit saxlayır, oyuncağa uzanır, əllərini orta xətdə birləşdirir, gülür və səslərlə cavab verir. Bəziləri qarından arxaya və ya arxadan qarına çevrilməyə başlayır.
Dəstəklə oturma dövrün sonuna yaxın görünə bilər. Körpəni oturtmağa və ya yeritməyə məcbur etmək lazım deyil; sərbəst döşəmə oyunu və nəzarətli qarınüstə vaxt daha faydalıdır.
03
7–9 ay: oturma və məqsədli oyun
Bir çox körpə dəstəksiz oturur, əşyaları əldən-ələ keçirir, adı çağırılanda dönür və təkrarlanan hecalar çıxarır. Sürünmə və iməkləmə ola bilər, lakin hər sağlam körpə eyni hərəkət ardıcıllığını keçmir.
İki əl arasında açıq fərq, bir əlin davamlı yumru qalması, oturma zamanı güclü əyilmə və ya ünsiyyətə zəif cavab müzakirə edilməlidir.
04
10–12 ay: ayağa qalxma və qarşılıqlı ünsiyyət
Körpə tutunaraq ayağa qalxa, mebeldən yapışaraq addımlaya, kiçik əşyanı baş və şəhadət barmağı ilə götürə və jestləri təqlid edə bilər. Bir neçə mənalı səs və işarə istifadə etməsi mümkündür.
12 ayda sərbəst yeriməmək təkbaşına problem deyil. Dəstəklə belə ayağa yük verə bilməmək, otura bilməmək, jest və səsləşmənin olmaması və ya bacarıq itkisi daha əhəmiyyətli xəbərdarlıq əlamətləridir.
Valideynlərin sualları
Tez-tez verilən suallar
Körpəm 12 ayda yerimirsə gecikmədir?
Mütləq deyil. Ümumi hərəkət, dil və sosial inkişaf birlikdə qiymətləndirilir.
İməkləməmək nevroloji problem deməkdir?
Bəzi körpələr iməkləmədən yeriməyə keçir. Asimmetriya və digər gecikmələr varsa müayinə faydalıdır.
Ekran inkişafı sürətləndirir?
Xeyr. Canlı danışıq, oyun, kitab və sərbəst hərəkət körpənin öyrənməsi üçün daha dəyərlidir.
Tibbi məlumat qeydi
Bu məqalə maarifləndirmə üçündür və fərdi müayinəni əvəz etmir. Təcili əlamətlər zamanı 103-ə zəng edin və ya ən yaxın təcili yardım şöbəsinə müraciət edin.