Qısa xülasə
Bu məqalədən nə öyrənəcəksiniz?
- Hərəkət bacarıqları simmetriya, tonus, güc və digər inkişaf sahələri ilə birlikdə qiymətləndirilir.
- 8 ayda oturmamaq, 18 ayda yeriməmək və 1 yaşdan əvvəl aydın əl üstünlüyü araşdırılmalıdır.
- Erkən müalicə diaqnozu gözləmədən gündəlik fəaliyyət məqsədləri ilə başlaya bilər.
01
Hərəkət inkişafının gecikməsi nə deməkdir?
İri hərəkət bacarıqları baş nəzarəti, çevrilmə, oturma, sürünmə, ayağa qalxma və yeriməni əhatə edir. Xırda əl hərəkətləri isə əşyaya uzanma, tutma və iki əli birlikdə istifadə etmədir.
Bir mərhələnin gecikməsi həmişə xəstəlik demək deyil. Lakin gecikmə ilə yanaşı asimmetriya, çox sərt və ya çox süst tonus, zəiflik, qeyri-adi hərəkət və bacarıq itkisi olduqda səbəb daha tez araşdırılmalıdır.
02
Müayinədə nələr qiymətləndirilir?
Doğuş və yenidoğulmuş dövrünün tarixçəsi, ailə xəstəlikləri, qidalanma və bütün inkişaf sahələri soruşulur. Nevroloji müayinədə tonus, reflekslər, əzələ gücü, baş və gövdə nəzarəti, tarazlıq və hərəkət keyfiyyəti yoxlanır.
Hər uşağa eyni analiz toplusu lazım deyil. Klinik nəticəyə görə eşitmə-görmə yoxlaması, qan analizləri, genetik müayinə, MRT və ya digər müayinələr seçilə bilər.
03
Mümkün səbəb qrupları
Vaxtından əvvəl doğuş, serebral iflic, sinir-əzələ xəstəlikləri, genetik və maddələr mübadiləsi ilə bağlı vəziyyətlər, görmə problemi və ümumi inkişaf gecikməsi hərəkət bacarıqlarına təsir edə bilər. Bəzən müayinə normal olur və uşaq sadəcə fərqli sürətlə inkişaf edir.
Səbəbi dəqiqləşdirmək gedişatı, müalicəni və ailəyə verilən məsləhəti planlamaq üçün faydalıdır, amma dəstəyə başlamaq üçün bütün müayinələrin bitməsini gözləmək həmişə lazım deyil.
04
Erkən dəstək necə olmalıdır?
Fizioterapiya uşağın real gündəlik məqsədlərinə—məsələn, oturmaq, oyun zamanı əlləri istifadə etmək və təhlükəsiz hərəkət etmək—yönəlməlidir. Ailəyə evdə ediləcək sadə fəaliyyətlər öyrədilməlidir.
Passiv cihaz və məşqlərin çoxluğu keyfiyyətli oyunu əvəz etmir. Plan uşağın yorğunluğu, ağrısı, qidalanması və ailənin imkanları nəzərə alınaraq mütəmadi yenilənir.
Valideynlərin sualları
Tez-tez verilən suallar
Yerimə aparatı inkişafı sürətləndirir?
Klassik oturacaqlı yerimə aparatları tövsiyə edilmir. Təhlükəsiz döşəmə oyunu və peşəkar seçilmiş dəstək daha uyğundur.
Hərəkət inkişafı gecikdikdə MRT mütləqdirmi?
Xeyr. MRT qərarı tarixçə və nevroloji müayinə əsasında fərdiləşdirilir.
Terapiyaya diaqnozdan əvvəl başlamaq olar?
Bəli. Aydın funksional ehtiyac varsa erkən müdaxilə paralel gedə bilər.
Tibbi məlumat qeydi
Bu məqalə maarifləndirmə üçündür və fərdi müayinəni əvəz etmir. Təcili əlamətlər zamanı 103-ə zəng edin və ya ən yaxın təcili yardım şöbəsinə müraciət edin.