Qısa xülasə
Bu məqalədən nə öyrənəcəksiniz?
- Erkən əl üstünlüyü, asimmetriya, çox sərt və ya süst tonus xəbərdarlıq əlaməti ola bilər.
- Diaqnoz yalnız MRT-yə deyil, inkişaf və nevroloji müayinəyə əsaslanır.
- Terapiyanın məqsədi normal görünmək deyil, rahatlıq, iştirak və müstəqilliyi artırmaqdır.
01
Erkən əlamətlər
Baş nəzarətinin, çevrilmə və oturmanın gecikməsi; bir tərəfin az istifadəsi; ayaqları çarpazlama; həddindən artıq sərtlik və ya süstlük erkən hərəkət əlamətləri ola bilər. NICE 8 ayda oturmama, 18 ayda yeriməmə və 1 yaşdan əvvəl aydın əl üstünlüyünü qiymətləndirmə səbəbi sayır.
Vaxtından əvvəl doğuş, yenidoğulmuş dövründə beyin zədəsi, infeksiya və bəzi doğuş problemləri riski artıra bilər, amma hər uşaqda aydın səbəb tapılmır.
02
Diaqnoz və təsnifat
Diaqnoz hərəkət nümunəsi, əzələ tonusu, reflekslər və inkişafın zamanla izlənməsinə əsaslanır. MRT səbəb və zədələnmə modelini göstərməyə kömək edə bilər, lakin təkbaşına diaqnoz qoymur.
Spastik, diskinetik və ataksik hərəkət xüsusiyyətləri; bədənin iştirak edən hissələri və uşağın funksional səviyyəsi qeyd olunur. Bu təsnifat terapiya və avadanlıq planını konkretləşdirir.
03
Çoxprofilli izlənmə
Uşaq nevroloqu ilə yanaşı fizioterapevt, əmək terapevti, nitq-dil mütəxəssisi, ortoped, qidalanma və görmə-eşitmə mütəxəssisi lazım ola bilər. Qıcolma, ağrı, yuxu, qəbizlik, udma və omba problemləri fəal soruşulmalıdır.
Bir çox müalicəni plansız toplamaq əvəzinə ailənin gündəlik həyatına uyğun ölçülə bilən məqsədlər seçmək daha faydalıdır.
04
Spastiklik və ağrı
Artmış tonus bəzən ayaqda durmağa kömək edə, bəzən ağrı, gigiyena və hərəkət çətinliyi yarada bilər. Müalicə qərarı tonusun özünə deyil, konkret funksional problemə əsaslanmalıdır.
Fizioterapiya, ortez, ağızdan dərman, botulinum toksini və cərrahiyyə seçimləri yalnız komanda qiymətləndirməsi ilə planlanır. Təsir və yan təsirlər mütəmadi izlənir.
Valideynlərin sualları
Tez-tez verilən suallar
Serebral iflic proqressivdirmi?
Beyin zədəsi proqressiv deyil, amma uşaq böyüdükcə əzələ-sümük və funksional problemlər dəyişə bilər.
MRT normal olsa diaqnoz mümkündür?
Bəli. Diaqnoz klinikdir; bəzi uşaqlarda MRT normal və ya qeyri-spesifik ola bilər.
Hər spastiklik müalicə edilməlidir?
Xeyr. Müdaxilə ağrı, qulluq və funksiyaya təsirə görə seçilir.
Tibbi məlumat qeydi
Bu məqalə maarifləndirmə üçündür və fərdi müayinəni əvəz etmir. Təcili əlamətlər zamanı 103-ə zəng edin və ya ən yaxın təcili yardım şöbəsinə müraciət edin.