Qısa xülasə
Bu məqalədən nə öyrənəcəksiniz?
- İnkişaf qiymətləndirməsində 2 yaşadək korreksiya edilmiş yaş istifadə olunur.
- İzlənmə hərəkətlə yanaşı görmə, eşitmə, qidalanma, dil, davranış və yuxunu da əhatə edir.
- Asimmetriya, tonus fərqi, qidalanma çətinliyi və bacarıq itkisi erkən müraciət səbəbidir.
01
Düzəldilmiş yaş necə hesablanır?
Körpə 40 həftəlik hamiləlikdən neçə həftə əvvəl doğulubsa, bu fərq təqvim yaşından çıxılır. Məsələn, 32 həftədə doğulan və təqvimlə 4 aylıq olan körpənin düzəldilmiş yaşı təxminən 2 aydır.
Bu hesab hərəkət və dil mərhələlərini daha ədalətli şərh etməyə kömək edir. Böyümə, peyvənd və tibbi qərarlar üçün isə ayrı qaydalar ola bilər; fərdi plan yenidoğulmuş həkimi və uşaq həkimi ilə dəqiqləşdirilir.
02
İzlənmədə nələr yoxlanılır?
Görüşlərdə baş çevrəsi və böyümə, əzələ tonusu, hərəkətlərin simmetriyası, baş nəzarəti, oturma və yeriməyə hazırlıq yoxlanır. Görmə, eşitmə, qidalanma, yuxu, səsləşmə və valideynlə qarşılıqlı əlaqə də eyni dərəcədə vacibdir.
NICE yüksək riskli vaxtından əvvəl doğulmuş uşaqlarda ilk ildə ən azı iki üzbəüz inkişaf görüşü və 2 yaş düzəldilmiş yaşda ətraflı qiymətləndirmə tövsiyə edir. Konkret cədvəl doğuş həftəsi və yenidoğulmuş dövründəki problemlərə görə fərdiləşdirilir.
03
Evdə inkişafı necə dəstəkləmək olar?
Körpə oyaq və nəzarət altındaykən qısa qarınüstə oyunlar, üz-üzə danışıq və səsə cavab vermək faydalıdır. Hərəkəti məhdudlaşdıran oturacaqlarda uzun müddət saxlamaq əvəzinə təhlükəsiz döşəmə sahəsi yaradın.
Qidalanma zamanı öskürmə, göyərmə, çox yorulma və çəki artımının zəifliyi ayrıca qiymətləndirilməlidir. Erkən fizioterapiya və digər müdaxilələr yalnız fərdi ehtiyaca əsaslanmalıdır.
04
Hansı əlamətləri gecikdirməməli?
Daimi bir tərəf üstünlüyü, çox sərt və ya çox süst bədən, titrəmə və qeyri-adi hərəkətlər, baş nəzarətində davamlı çətinlik, qidalanma problemi və ətrafla zəif əlaqə erkən qiymətləndirmə tələb edir.
Qazanılmış bacarığın itməsi, qıcolma, nəfəs və rəng dəyişikliyi isə təcili tibbi yardım səbəbidir. Valideynin narahatlığı özü də görüş üçün kifayət qədər əsasdır.
Valideynlərin sualları
Tez-tez verilən suallar
Düzəldilmiş yaş nə vaxta qədər istifadə olunur?
İnkişaf mərhələləri üçün adətən 2 yaşadək; fərdi vəziyyətə görə həkim başqa cür izah edə bilər.
Vaxtından əvvəl doğulmuş hər körpəyə MRT lazımdır?
Xeyr. Görüntüləmə doğuş tarixçəsi, yenidoğulmuş dövründə aparılmış USM, müayinə və inkişaf nəticələrinə əsasən seçilir.
Erkən terapiyaya nə vaxt başlanır?
Risk və ya gecikmə aşkarlandıqda gözləmədən, konkret məqsəd və peşəkar qiymətləndirmə ilə.
Tibbi məlumat qeydi
Bu məqalə maarifləndirmə üçündür və fərdi müayinəni əvəz etmir. Təcili əlamətlər zamanı 103-ə zəng edin və ya ən yaxın təcili yardım şöbəsinə müraciət edin.